SİSTEME UYGUN KONDANSATÖR SEÇİMİ

             Uygun reaktif güç kontrol rölemizi VARko-1XX, VARko-3XX veya VARkombi olacak şekilde seçtik. Henüz rölemizi seçmediysek, sisteme uygun reaktif güç kontrol röle seçimi sayfamızı okumanızı öneririz. Reaktif güç kontrol rölemizi seçtiysek, o zaman reaktif güç kontrol rölemize en uygun kondansatörleri seçip bağlamamız gerekmektedir. Eğer kondansatör değerlerimizi iyi seçemezsek, rölemiz KAEL VARko Serisi olsa bile, beklediğimiz sonucu alamıyor olabiliriz. İşimiz doğru röleyi seçmek ile malesef bitmemektedir.

             kondansatör seçiminde, iki farklı şekilde kondansatör grubu hazırlama şekli mevcuttur. Bunlar;

             Çünkü , VARko-1XX ve VARko-3XX reaktif güç kontrol röleleri, sadece trifaze kondansatörler ile kompanzasyon yapacakları için, tüm kademeler trifaze kondansatörlerden oluşturulacaktır. VARkombi reaktif güç kontrol rölesinde ise, kademeler monofaze, iki fazlı ya da trifaze kondansatörlerden oluşturulabilir. Şimdi röleye ve sisteminize uygun kondansatörleri nasıl belirleyeceğimizi inceleyelim.

ÖNEMLİ NOT: VARko-1XX, VARko-3XX ve VARkombi reaktif güç kontrol rölelerinin ölçüm hassasiyeti seconderde "1" VAr ya da "1" Watt ya da 1VA'dır. Seconderde "5-1100 VAr" ya da "5-1100 Watt" ya da "7-1100 VA aralığında çalışırlar. Fakat kondansatör alt değeri, faz başına seconderde minimum 5VAr'dır (ölçüm alt sınır gereği). Akım trafosunun seconder çıkışında, faz başına bu değerin altında kapasitif etkisi olan kondansatörlerin değeri cihaz tarafından "0" kabul edilir. Kondansatör değerinin cihaz tarafından sıfır okunmaması için, bu değerin en az %100 fazlasını güvenli kullanım için öneriyoruz.

Akım Trafo değeri Faz Başına Kullanılabilen En Küçük Kondansatör Değeri
(VAr) 		Faz Başına Kullanılması Önerilen Kondansatör Güvenli Alt Değeri
(VAr)
X/5 X 2X
100/5 100 VAr (0.1 KVAr) 200 VAr (0.2 KVAr)
500/5 500 VAr (0.5 KVAr) 1000 VAr (1 KVAr)
2500/5 2500 VAr (2.5 KVAr) 5000 VAr (5 KVAr)
10000/5 10000 VAr (10 KVAr) 20000 VAr (20 KVAr)


  • Kırmızı ile yazılan değerler, ilgili akım trafosu değeri için, röle tarafından kabul edilen , kondansatörün sıfır olması alt sınırıdır. İlgili akım trafosunda bu değere eşit ya da daha küçük kondansatör kullanılması önerilmez.
  • Yeşil ile yazılan değerler, ilgili akım trafosu değeri için, röle tarafından güvenli kabul edilen , %100 toleranslı değerlerdir. İlgili akım trafosunda bu değere eşit ya da daha büyük kondansatör kullanılması önerilir.
  • Kullanılan kondansatörlerin, ilgili akım trafosuna göre, faz başına değeri, Yeşil ile yazılan değerlerin altına düşmesi durumunda, kırmızı ile yazılan değerlere kadar düşmeden değiştirilmesi önerilir.
  • İlgili değerler faz başına yani monofaze kondansatör değerleridir. İki fazlı kondansatörler için tablodaki değerlerin 2 katı, trifaze kondansatörler için tablodaki değerlerin 3 katı geçerlidir.


             VARko-1XX ve VARko-3XX reaktif güç kontrol röleleri için kondansatör seçimi,

             VARko-1XX ve VARko-3XX reaktif güç kontrol röleleri, üç fazlı sistemin kompanzasyonunda, trifaze kondansatörler ile uyumludur. Bu nedenle kondansatorlerin belirlenmesi icin kriterlerimizi iki parametre belirler. Bunlar;
  • Sistemin toplam reaktif gücü nedir?
  • Sistemde aynı güç değerinde sisteme anlık girip çıkan yük miktarı nedir?

             Sistemin toplam reaktif gücü, kullanılacak olan kondansatörlerin toplam gücü demektir. Sadece ve sadece sistemden çekilen reaktif güç, sistemi kompanze edecek olan kondansatör toplam gücü demektir. Sistemin emniyet ile çalıştırılması için, toplam kondansatör değerine en az %20 toleranspayı eklenmeli ve kondansatör toplam değeri bu değer üzerinden yapılmalıdır.

             Sisteminizde kullanılacak olan kondansatörler, bildiğiniz gibi sistem stabil ise küçükten büyüğe doğru, ara değerleri elde edebilecek şekilde sıralanmalıdır. İyi kompanzasyon için en çok dikkat edilmesi gereken konu, ilk 3 kademeden sonrası için, bir kondansatörün değeri, kendisinden önceki kondansatörlerin değerinin toplamından kesinlikle daha büyük olmamasıdır!. İlk 3 kademe de kondansatörler arası adım aralıklarının belirlenmesinde önemli rol oynar.
    Kademeler dizilirken, en az kademe sayısında kompanzasyon sağlanmak isteniyorsa şu yöntem izlenmelidir.
  • İlk 3 kademe adım aralığının ne olacağını belirler. Olabildiğince küçük değerler tercih edilmelidir.
  • 3 kademeden sonraki kademeleri, kendisinden önceki güç değeleri toplamı kadar güçte kondansatör koyarak değerlerini bulmak.

    Kademeler dizilirken en fazla kademe sayısında, ama en hassas kompanzasyon için şu yöntem izlenmelidir.
  • İlk 3 kademe adım aralığının ne olacağını belirler. Olabildiğince küçük değerler tercih edilmelidir.
  • 3 kademeden sonraki kademeleri, kendisinden önceki güç değeleri toplamının yarısı kadar güçte kondansatör koyarak değerlerini bulmak.
  • Röle kademe sayısında, sistemin ihtiyacı olan toplam güce ulaşamazsanız, son kademelerden başlayarak başa doğru, kondansatör güçlerini kendinden önceki kademelerin toplam gücün yarısı değil, kendisinden önceki kademelerin toplam gücü kadar seçilebilir.

    Kademeler dizilirken, sistemde aynı zamanda senkronize olarak girip çıkan mevcut yükler var ise ve büyüklüğü biliniyor ise, en hassas kompanzasyon için şu yöntem izlenmelidir.
  • İlk 3 kademe adım aralığının ne olacağını belirler. Olabildiğince küçük değerler tercih edilmelidir.
  • 3 kademeden sonraki kademeleri, kendisinden önceki güç değeleri toplamı kadar güçte kondansatör koyarak değerlerini bulmak.
  • Tekrarlı olarak sistemde devreye giren yüklerin gücüne ulaştığımız zaman, ilgili güçte, arka arkaya en az alt zaman aralığının değeri adedinde kondansatör konulur. (Örneğin, sürekli 1.5 KVAr gücünde 5 adet yük saniyede bir devreye girip çıkıyor ise kondansatör diziliminde 1.5 KVAr gücüne ulaştığımız kademeden sonra zaman alt sınır değerimiz "talt" ne ise o adet kadar arka arkaya 1.5 KVAr'lık kondansatörleri bağlamak gerekir.)
  • Tekrar edilen kademelerden sonra, kendisinden önceki güç değeleri toplamı kadar güçte kondansatör koyarak değerlerini bulmak ve kademeler dolana kadar bu işlemi yapmak.
  • Röle kademe sayısında, sistemin ihtiyacı olan toplam güce ulaşamazsanız, aynı güçte olan tekrar edilen kondansatör adedini azaltmalı ve kondansatör seçimini baştan yapmalısınız

Örnek1;
             Bir sistemin akım trafosu 50/5 tir. Sistem tamamen açık olup maksimum güç çekiliyor iken üç fazdan da eşit olarak 5 Kvar reaktif güç çekiliyor ise bu sistemin kondansatör seçimi nasıl olmalıdır. (Sayaç mekanik farzediliyor.)

Cevap1;
             Öncelikle üç fazdan toplam çekilen yük miktarı, üç fazdan da eşit ve 5 Kvar olduğu için
Toplam Reaktif Güç=5+5+5=15KVAr

demektir. Kondansatör toplam değeri için minimum %20 tolerans ilavesi yapmak gerekeceği için
Minimum Tolerans=Toplam Reaktif Güç*(20/100)

demektir. Yani sistemin çektiği toplam reaktif gücün %20'u, minimum tolerans değeri kabul edilir.
Minimum Tolerans=15*(20/100)=3KVAr

Demek ki kondansatör gücümüzün toplamı en az
Toplam Kondansatör Gücü=Toplam Reaktif güç + Minimum Tolerans

olacak ise,
Toplam Kondansatör Gücü=15 + 3= 18KVAr

demektir.
             Toplam olarak sistemin çekmiş olduğu reaktif güç değerini bulduk ve buna minimum toleransımızı ekledik. Eğer isterseniz daha fazla tolerans koyarak, olası ilave yüklerden dolayı, düşük kompanzasyona kalmadan, sisteminiz bunun üstesinden gelebilir. Minimum tolerans sadece zaman içerisinde azalacak olan kondansatör güçlerinizin sistemde sorun çıkarmasını engellemek ve sisteme dahil olabilecek ilave küçük yüklerden sisteminizin etkilenmemesi amaçlıdır.
En az kademe sayısında çözüme ulaşmak için kondansatörler
0.5 KVAr|1 KVAr|1.5 KVAr|2.5 KVAr|5KVAr|7.5KVAr

Fakat en az sayıda çözüme ulaşılması bir çok sistem için iyi sonuç vermeye bilir. O neden ile bizim tavsiyemiz kademelerin sayısını arttırmak, ve kondansatör değerlerini bu kademelere yaymaktır. Önceki dizilişte 6 kademe ile yapmıştık. Bunu daha hassas nasıl yapabiliriz? Şöyle ki;
Daha fazla kademe sayısında daha hassas çözüme ulaşmak için kondansatörler
0.5 KVAr|1 KVAr|1.5 KVAr|1.5 KVAr|2 KVAr|2.5 KVAr|5KVAr|7.5KVAr

Görüldüğü üzere 6 kademe üzerinde yapılan hamleler 8 kademeye yayılınca daha küçük aralıklar ile sıralanabilmektedir. Dikkat ettiyseniz, 5 ve 7.5 KVAr değerlerden vazgeçmedik ama ara adımları azalttık. Çünkü büyük adım atmamızı sağlayan kondansatörler, anlık işlemlerimizi hızlandıracakları için onları çok küçültmememiz de gerekmektedir. En azından sistemimizde tek başına büyük yük çeken cihazlarımız mevcut ise, o cihazlarımızın değerlerine uygun kondansatör değerleri küçültülmemelidir.

             VARkombi ve reaktif güç kontrol rölesi için kondansatör seçimi,

             VARko-1XX ve VARko-3XX reaktif güç kontrol röleleri, sadece trifaze kondansatörler ile sistemi kompanze etmeye yönelik cihazlardı. Bu nedenden dolayı, sistemin ihtiyacı olan toplam reaktif güç üzerine %20 tolerans dahilinde kondansatörleri, kolayca sıralayabilmekteydik.

             VARkombi reaktif güç kontrol rölesinde ise mutlaka daha öncede bahsedildiği üzere, her tip kondansatör takılabilmektedir. Önemli olan, rölenin ihtiyaç duyulan fazda ve gerekli güç miktarında kondansatöre ihtiyacı olmasıdır. Çünkü VARkombi, sistemin tek fazdan kondansatöre ihtiyacı olursa, bunu başka fazlarda etkisi olan kondansatör ile sağlamaz. Bu neden ile sistemi incelerken monofaze, iki fazlı ve trifaze yükler olarak incelememiz gerekmektedir.
Şöyle ki;
    Sistemi incelerken yapılması gerekenler,
  • Sistemdeki tüm yükleri kapattırıp, sadece monofaze yükleri devreye aldırın ve sistemin her fazının reaktif güçlerini, ayrı ayrı ölçüp not alın,
  • Monofazeler için yapmış olduğumuz ölçümü, iki fazlı yükler için önce 1-2 fazları üzerindekiler, 2-3 fazları üzerindekiler, ve 1-3 fazları üzerindekiler olmak üzere ölçün. ve ayrı ayrı not alın..
  • Tüm sistemi kapattırıp, sadece trifaze yükleri devreye alıp, trifaze yüklerin toplam reaktif gücünü not alın.

             Sonuç olarak elimizde, her fazda monofaze yüklerin güçleri, iki fazlı yüklerin güçleri ve trifaze yüklerin güçleri olmuş oluyor. Bu sayede, ilgili fazlardaki ihtiyaçları belirlemiş oluyoruz. İlgili aralıklarda fazları belirledikten sonra yapılacak şey bu aralıklarda ihtiyaç kadar kondansatörleri kullanmak.

             VARko-1XX ve VARko-3XX teki kondansatör sıralama mantıklarına uygun olarak, bu sefer ilgili fazlarda kondansatörlerimizi yerleştirmeliyiz. VARko-1XX ve VARko-3XX'deki kondansatör sıralama mantığı iyi anlaşıldıysa, her fazın toplamı için, her iki fazlı yüklerin toplamı için ve toplam trifaze yük için aynı mantık uygulanır. Dikkat edilmesi gereken VARkombi rölenizin kademelerini en uygun dağılım ile kullanmaktır. Aşağıdaki örnek ile durum çok daha iyi şekilde anlaşılacaktır.

Örnek2;
             Bir sistemin akım trafosu 50/5 tir. Sistemde sadece monofaze yükler var iken ölçülen reaktif güçler, R fazında 2.1KVAr, S fazında 4.1 KVAr, T fazında da 1.25 KVAr'dır. Sistemde sadece trifaze yükler var iken her fazda da 2.8 KVar indüktif yük çekildiği gözleniyor ise VARkombi röle için kondansatör dizilimi nasıl olmalıdır. (Sayaç elektronik kombi farzediliyor.)

Cevap2;
             Öncelikle bize her fazdan ayrı ayrı monofaze yükler ve trifaze yüklerin faz başına çekilen yük miktarları, verilmiştir. böylece
Faz 1 Monofaze Toplam Reaktif Güç=2.1
Faz 2 Monofaze Toplam Reaktif Güç=4.1
Faz 3 Monofaze Toplam Reaktif Güç=1.25
Trifaze Toplam Reaktif Güç=2.8+2.8+2.8

demektir. Kondansatör toplam değeri için minimum %20 tolerans ilavesi yapmak gerekeceği için
Minimum Tolerans=Toplam Reaktif Güç*(20/100)

demektir. Yani sistemin çektiği faz başına ve toplam reaktif gücün %20'u, minimum tolerans değeri kabul edilir.
Faz 1 Minimum Tolerans=2.1*(20/100)=0.42KVAr
Faz 2 Minimum Tolerans=4.1*(20/100)=0.82KVAr
Faz 3 Minimum Tolerans=1.25*(20/100)=0.25KVAr
Trifaze Minimum Tolerans=8.4*(20/100)=1,68KVAr

Demek ki kondansatör gücümüzün toplamı en az
Toplam Kondansatör Gücü=Toplam Reaktif güç + Minimum Tolerans

olacak ise,
Faz1 Toplam Kondansatör Gücü=2.1 + 0.42= 2.52KVAr
Faz2 Toplam Kondansatör Gücü=4.1 + 0.82= 4.93KVAr
Faz3 Toplam Kondansatör Gücü=1.25 + 0.25= 1.5KVAr
Trifaze Toplam Kondansatör Gücü=8.4 + 1.68= 10.08KVAr

demektir.
             Fazların kendi içlerinde ve trifaze toplam olarak sistemin çekmiş olduğu reaktif güç değerini bulduk ve buna minimum toleransımızı ekledik. Eğer isterseniz daha fazla tolerans koyarak, olası ilave yüklerden dolayı, düşük kompanzasyona kalmadan, sisteminiz bunun üstesinden gelebilir. Minimum tolerans sadece zaman içerisinde azalacak olan kondansatör güçlerinizin sistemde sorun çıkarmasını engellemek ve sisteme dahil olabilecek ilave küçük yüklerden sisteminizin etkilenmemesi amaçlıdır.
VARkombi ile en uygun kademe değerleri şu şekildedir
Faz1 Üzerinde Monofaze Kondansatörler(R)
1 KVAr |1.5 KVAr
Faz2 Üzerinde Monofaze Kondansatörler(S)
1 KVAr|1.5 KVAr|2.5 KVAr
Faz3 Üzerinde Monofaze Kondansatörler(T)
0.5 KVAr|1 KVAr
Trifaze kondansatörler
1 KVAr|1.5 KVAr|2 KVAr|2.5 KVAr|3 KVAr

             Burada dikkat edilmesi gereken fazların ihtiyaçlarına cevap verecek olan kondansatörleri ilgili fazlara bağlamaktır. Çünkü, VARkombi röle, hangi fazda ihtiyaç var ise, ilgili fazdaki gerekli miktarda kondansatörü sisteme alır. Kompanzasyon fazlasını sistemden çıkarır.

             Unutulmamalıdır ki, sisteme uygun olmayan çözümler, sisteminizde kesinlikle sizi sonuca ulaştıramaz. En iyi sonuç, en iyi analiz edilmiş sistemden elde edilir.

             Kolay gelsin...

Ana Sayfa